Uroczyste odsłonięcie obrazu odbyło się w czwartek, 3 września w Muzeum Miasta Malborka, w roku jubileuszu 740-lecia nadania miastu praw miejskich. Wydarzenie miało szczególny charakter, ponieważ dzieło przez dziesięciolecia pozostawało poza wiedzą mieszkańców, a po II wojnie światowej uznawano je za zaginione. Znane było właściwie jedynie z archiwalnej fotografii wykonanej w czasie wojny.
Obraz przedstawia Maryję z Dzieciątkiem na tle malborskiego zamku i rzeki Nogat. Jest to charakterystyczny przykład twórczości Hansa Frankego, który w swoich dziełach sakralnych łączył przedstawienia religijne z autentycznymi, rozpoznawalnymi krajobrazami.
Kim był Hans Franke?
Autorem „Matki Boskiej Malborskiej” był Hans Franke (1892–1975) – niemiecki malarz, rysownik i ilustrator, pochodzący z Bystrzycy Kłodzkiej, związany między innymi z Fryburgiem Bryzgowijskim. Był artystą niezależnym i samoukiem. W swojej twórczości czerpał inspiracje z dawnego malarstwa niemieckiego, sztuki niderlandzkiej oraz twórczości Hansa Thomy.
Jedną z charakterystycznych cech jego prac było umieszczanie postaci biblijnych w rzeczywistych, lokalnych pejzażach. Franke tworzył w ten sposób połączenie tematyki religijnej z miejscem, jego historią i krajobrazem.
„Matka Boska Malborska” jest tego doskonałym przykładem. Maryja z Dzieciątkiem została przedstawiona na tle Zamku w Malborku i Nogatu. Dzięki temu obraz jest nie tylko dziełem sztuki sakralnej, ale również wyjątkowym świadectwem związku religijnego przedstawienia z konkretnym miejscem.
Odnaleziony po ponad 80. latach
Historia obrazu przez wiele lat pozostawała nieznana. Po II wojnie światowej dzieło zniknęło z Malborka i uznawano je za zaginione. Trop prowadzący do obrazu pojawił się przypadkowo. Dyrektor Muzeum Miasta Malborka Tomasz Agejczyk podczas jednej z konferencji otrzymał pamiątkowy obrazek z wizerunkiem „Matki Boskiej Malborskiej”. Początkowo sądził, że jest to jedynie reprodukcja. Okazało się jednak, że oryginalne dzieło znajduje się w Wyższym Seminarium Duchownym w Elblągu.
Za zgodą biskupa elbląskiego Wojciecha Skibickiego obraz został przekazany Muzeum Miasta Malborka w depozyt na minimum pięć lat. Nadal nie wiadomo jednak dokładnie, w jakich okolicznościach obraz trafił do seminarium ani co działo się z nim przez kolejne dziesięciolecia. Muzealnicy chcą teraz dokładniej zbadać jego historię.
Wyjątkowe spotkanie w muzeum
W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele władz samorządowych, duchowieństwa oraz instytucji kultury. Wśród nich znaleźli się zastępca burmistrza Malborka Maciej Rusek, rektor Wyższego Seminarium Duchownego Diecezji Elbląskiej ks. dr Jakub Altman, diecezjalny konserwator zabytków ks. Andrzej Starczewski oraz proboszcz parafii św. Jana Chrzciciela ks. Robert Branicki FDP. Obecni byli również przedstawiciele Muzeum Miasta Malborka oraz zaproszeni goście.
Uroczystość rozpoczęło wystąpienie dyrektora Muzeum Miasta Malborka Tomasza Agejczyka, który przybliżył historię odnalezienia dzieła i jego powrotu do miasta. Następnie ks. Robert Branicki FDP opowiedział o kulcie Najświętszej Maryi Panny w Malborku – od średniowiecza po czasy współczesne. Odczytano również list biskupa Wojciecha Skibickiego, który wraz z Burmistrzem Malborka objął wydarzenie patronatem honorowym.
Ważnym elementem spotkania było również przypomnienie, że 5 lipca 2023 roku na mocy dekretu Stolicy Apostolskiej Najświętsza Maryja Panna została ustanowiona Patronką Miasta Malborka.
Podczas prezentacji obok odnalezionego obrazu pokazano także wierną kopię XVII-wiecznego obrazu Matki Bożej Malborskiej z kościoła św. Jana Chrzciciela, fragmenty oryginalnej mozaiki z monumentalnego Posągu Matki Boskiej z niszy zamkowej oraz papieski dekret patronacki.
Powrót obrazu Hansa Frankego do Malborka to nie tylko ważne wydarzenie dla muzeum, ale przede wszystkim symboliczne odzyskanie części artystycznego i duchowego dziedzictwa miasta. Po ponad ośmiu dekadach „Matka Boska Malborska” ponownie znajduje się w miejscu, które przedstawia na swoim płótnie.
Obraz można oglądać w Muzeum Miasta Malborka.
Zapraszamy do obejrzenia relacji wideo z tego wyjątkowego wydarzenia.




